De verdediging van Nijmegen door de jaren.

Door de eeuwen heen is Nijmegen van groot strategisch belang geweest.  Als voor elke stad waren verdedigingswerken: muren, forten, een leeg en kaal schootsveld van levensbelang. Vanaf de vroegste tijden is er niet één eeuw voorbij gegaan dat de stad niet werd belegerd of ingenomen. De strategische ligging van Nijmegen gaf de stad een voorname status die koste wat kost in stand gehouden moest worden. .

Diezelfde verdediging vormde een knellende band waardoor de stad enkele eeuwen lang nog geen meter groeide. Binnen de tot 10 meter hoge stadsmuren kwamen vaak levensbedreigende ziekten voor, zoals de Zwarte Dood: de Pest. Dat kwam vooral omdat er zoveel mensen op een kluitje woonden: Nijmegenaren en soms duizenden gelegerde soldaten die geen kant op konden. Die toestand kon pas worden beëindigd toen werd ingezien dat wallen geen enkele bescherming meer boden tegen het steeds verder ontwikkelde wapentuig. Pas toen werd afbraak van de muren toegestaan.

Het uithoudingsvermogen van haar burgers is dus eeuwenlang, stank voor dank, op de proef gesteld. Misschien is dat wel een van de redenen waarom de stad nog steeds wat opstandig, wat anarchistisch overkomt.

Van wallen en poorten, forten en bolwerken, bastei en bunker

De eerste stadsverdedigingen bestonden uit palissades en aarden wallen. Later werden de aardwerken en uit houten palen bestaande wanden vervangen door stenen muren met torens en bolwerken en onderbroken door stadspoorten.

Hieronder kun je de ontwikkeling van de verdediging van de stad zien, tekens aangepast aan de ontwikkelingen van het oorlogstuig en nieuwe gevechtstactieken.

Lange tijd kon Nijmegen vanwege haar strategische positie niet uitbreiden en letterlijk eeuwenlang hebben dezelfde verdedigingsmuren verdere uitbreiding in de weg gestaan.

In de langste stadswal  stonden maar liefst    poorten. 

*/ Komt binnenkort, mei 2019

Verdedigingswerken van 1230 tot 1732

1230-1300, 1400-1425, 1436-1511, 1525-1536, 1598-1605 (Italiaanse verdediging), 1700-1702 (versterking Coehoorn), 1726-1732 en de buitenforten in de 19e eeuw.
Voor het maken van dit filmpje hebben we de Historische atlas Nijmegen gebruikt.

Meer weten over de stadsuitbreidingen | Wallen, muren en poorten | Forten in Lent | Forten in zuid

Deze pagina is het laatst gewijzigd op 08-05-2019.