De Romeinse legerkampen in Nijmegen

lagen op de Hunnerberg, de Kopse Hof en het Valkhof

Bijna twee eeuwen lang hebben de Romeinen een legerbasis gehad op de heuvelrug in het oosten van Nijmegen. In die twee eeuwen was de samenstelling van de legers steeds anders, maar de plaatsen waren steeds hetzelfde: De Hunnerberg en de Kopse Hof.
In totaal waren er drie kampementen:

  1. van 16 v.Chr. op de Hunnerberg,
  2. vanaf 10 v.Chr. op de Kopse Hof en opnieuw op de Hunnerberg vanaf 70 na Chr.
  3. Begin vierde eeuw op het Valkhofplateau een castellum (een soort fort). Karel de Grote bouwde later op de restanten van dit fort zijn palts.

Aan de Waal bij het Valkhof was er bovendien een kleine nederzetting met een aanlegplaats of haven voor de bevoorrading van de legers boven op de berg.

1. De oudste Romeinse legerplaats in Nijmegen

De oudste Romeinse legerplaats in Nijmegen is die op de Hunnerberg (Hunerberg), richting Ubbergen. Hij werd rond 16 v.Chr. gesticht en had een oppervlak van ongeveer 42 hectare (zo'n 80 voetbalvelden). Deze legerplaats bood ruimte aan twee legioenen met een totale sterkte van 12.000 man.

Begrenzing

De noordelijke grens van dit legerkamp werd gevormd door de stuwwal. In het oosten was de huidige Beekmandalseweg / Broerweg de grens. De grens in het zuiden werd gevormd door de huidige Daalseweg en de Tooropstraat. Aan de westkant zijn het de Museum Kamstraat en de Heydenrijckstraat die de grens aangeven.

2. Het legerkamp op de Kopse Hof

Het veel kleinere kamp op de Kopse Hof lag wat verder naar het oosten. Het werd aangelegd nadat de bewoners van het kamp Hunnerberg waren vertrokken. De legerplaats op de Kopse Hof is veel langer in gebruik geweest dan die op de Hunnerberg: ongeveer 80 jaar, tot aan de Bataafse opstand in 69/70.

Aan de noordoostzijde van deze legerplaats lag een voorname, bijzonder grote commandopost. Het is goed mogelijk dat Nero Claudius Drusus, de bekwaamste generaal onder keizer Augustus en bekend van de Drususgracht, hier heeft gewoond.  .

Mooie video die alles zegt (muziek start autmatisch na het starten van de video):

Bron: www.spannendegeschiedenis.nl www.spgs.nl scenario: Peter van der Heijden iov: RBT Arnhem Nijmegen / Giesbers communicatiegroep

  

3. Het castellum op de Valkhofheuvel

Vanaf de jaren 270/280 tot 457 n.Chr. lag er op het Valkhof een Romeins castellum. Het castellum werd beschermd door drie (droge) grachten. De buitenste gracht lag onder meer op de plaats van de Eiermarkt en de St. Josephhof. Meer naar binnen lagen twee grachten met een redelijk recht verloop. Ze zijn op het Kelfkensbos gevisualiseerd door afwijkende bestrating. Visualisatei van de grchten van het Romeins catsllum op het Valkhof,
 gezien op het KelfkensbosAls je het geluk hebt niet tijdens de markt of festiviteit op dit plein te lopen, kun je het verloop zien als je vanaf een laag standpunt kijkt. In de verte liepen de grachten naar rechts op de plaats van het huidige Cultureel Centrum De Lindenberg. Bij de bouw daarvan in 1969 zijn die grachten blootgelegd. De buitenste van deze beide grachten is in ieder geval tot in de vijfde eeuw in gebruik gebleven.

Aan de noord (Waal-)/ westelijke kant van het Valkhof zijn delen van de tufstenen muur en twee torens in de steile helling aangetroffen. Het ziet ernaar uit dat deze restanten op niet al te lange termijn beter worden geconserveerd en beter zichtbaar worden gemaakt.

Karel de Grote heeft zijn kasteel gebouwd op de resten van dit castellum.

Veel archeologische vondsten

Er zijn op beide kampementen enorm veel vondsten gedaan, waaronder 4500 munten en verscheidene militaire uitrustingsstukken. De mooiste, interessantste en kenmerkendste vondsten zijn te bekijken in Museum Het Valkhof.