De Romeinse legerkampen in Nijmegen

lagen op de Hunnerberg en de Kopse Hof

Bijna twee eeuwen lang hebben de Romeinen een legerbasis gehad op de heuvelrug in het oosten van Nijmegen. In die twee eeuwen was de samenstelling van de legers steeds anders, maar de plaatsen waren steeds hetzelfde: De Hunnerberg en de Kopse Hof.
In totaal waren er drie kampementen: van 16 v. Chr. op de Hunnerberg, vanaf 10 v. Chr. op de Kopse Hof en opnieuw op de Hunnerberg vanaf 70 na Chr.
Aan de Waal bij het Valkhof was er bovendien een kleine nederzetting met een aanlegplaats of haven voor de bevoorrading van de legers boven op de berg.


De oudste Romeinse legerplaats in Nijmegen

De oudste Romeinse legerplaats in Nijmegen is die op de Hunnerberg (Hunerberg), richting Ubbergen. Hij werd rond 16 v.Chr. gesticht en had een oppervlak van ongeveer 42 hectare (zo'n 80 voetbalvelden). Deze legerplaats bood ruimte aan twee legioenen met een totale sterkte van 12.000 man.

De noordelijke grens was de rand van de stuwwal. In het oosten was de huidige Beekmandalseweg / Broerweg de grens. De grens in het zuiden werd gevormd door de huidige Daalseweg en de Tooropstraat. Aan de westkant zijn het de Museum Kamstraat en de Heydenrijckstraat die de grens aangeven.

Het legerkamp op de Kopse Hof

Het veel kleinere kamp op de Kopse Hof lag wat verder naar het oosten. Het werd aangelegd nadat de bewoners van het kamp Hunnerberg waren vertrokken. De legerplaats op de Kopse Hof is veel langer in gebruik geweest dan die op de Hunnerberg: ongeveer 80 jaar, tot aan de Bataafse opstand in 69/70.

Aan de noordoostzijde van deze legerplaats lag een voorname, bijzonder grote commandopost. Het is heel goed mogelijk dat Nero Claudius Drusus, de bekwaamste generaal onder keizer Augustus hier heeft gewoond. 

Bron: www.spannendegeschiedenis.nl www.spgs.nl scenario: Peter van der Heijden iov: RBT Arnhem Nijmegen / Giesbers communicatiegroep

Na de Bataafse opstand

Na de Bataafse opstand in 69/70 sloten de Romeinen en Bataven vrede. Maar zo'n geweldige plek als ze eerst voor hun bondgenoten hadden toegestaan vonden de Romeinen nu niet meer zo'n goed idee.

De Bataven mochten hun woonplaats wel herbouwen maar verderop, nu in het huidige Waterkwartier waar Noviomagus (Ulpia Noviomagus Batavorum) ontstond.

De Romeinen vestigden op de Hunnerberg nu  een grote legereenheid, het Tiende Legioen. Dit was dus een tweede legioenskamp, na dat uit 16 v. Chr. Deze vesting werd eerst in hout en vanaf 90 n. Chr. volledig in steen gebouwd.

Het Tiende Legioen vertrok rond 104 vanwege problemen aan de Donaugrens.

Daarna lagen hier nog het Dertigste Legioen uit Xanten (Duitsland) en het Negende Legioen uit York (Engeland). In de tweede helft van de tweede eeuw gaven de Romeinen de legerplaats voorgoed op.  

Veel archeologische vondsten

Er zijn op beide kampementen enorm veel vondsten gedaan, waaronder 4500 munten en verscheidene militaire uitrustingsstukken. De mooiste, interessantste en kenmerkendste vondsten zijn te bekijken in Museum Het Valkhof.