Johan Maelwael en zijn neven, de gebroeders Van Lymborch

Kort intro: de namen

Maelwael betekent: hij die mooi kan schilderen. Dat Johan Maelwael tot niet eens zo lang geleden nauwelijks bekend was komt door dat zijn naam werd verfranst tot Jean Malouel.
Maelwael was een Nijmegenaar met aardig wat onroerend goed in de stad.

Tot voor kort werden de drie Nijmeegse broers Van Lymborch aangeduid als "Van Limburg". Na bestudering van zestien Nijmeegse archiefstukken uit de vroege 15e eeuw, de tijd waarin ze leefden, is de schrijfwijze in 2018 aangepast aan die uit hun eigen tijd. Lymborch is de in het huidige België gelegen stad waar hun voorouders vandaan kwamen.

Grondleggers van de Nederlandse schilderkunst

Generaties lang hebben kunstliefhebbers geleerd dat de Nederlandse schilderstraditie begon in het tweede kwart van de vijftiende eeuw, met de gebroeders Van Eyck en de Vlaamse Primitieven. Dat blijkt een misvatting. Het begon eerder en niet in Holland of Vlaanderen, maar in het hertogdom Gelre. 
In Nijmegen waren vanaf 1373 de ateliers van de schildersdynastie Maelwael-Van Lymborch gevestigd.

Het is goed mogelijk dat de relatieve onbekendheid samenhangt met het genre dat de gebroeders schilderden: geen grote werken die je in een museum hangt, maar miniaturen die zijn opgenomen in getijdenboeken (zie hierna). Voordat er goede reproducties mogelijk waren, waren die alleen toegankelijk voor de happy few. 

Toch is het vreemd dat overal ter wereld wèl en in Nederland nauwelijks over Maelwael en de gebroeders van Lymborch wordt gesproken. Omdat we niet wisten dat het Nederlanders waren misschien? Omdat ze het grootste deel van hun leven in Frankrijk werkten? Door de grote nadruk op de Gouden Eeuw en de Hollandse Meesters? 

Getijdenboeken

Een van de beroemdste werken van de Gebroeders Van Lymborch is het getijdenboek Les Belles Heures. In de Middeleeuwen was het gebruikelijk om iedere dag op vaste tijden (getijden) te bidden. Het daarbij gebruikte getijdenboek bevatte gebeden en verhalen uit de Bijbel.

Getijdenboeken waren vooral voor leken bedoeld. Lang niet alle leken konden lezen en ook toen al gold: één afbeelding zegt meer dan 1000 woorden. Dat verklaart waarom de afbeeldingen zo belangrijk waren. Dat ze zo prachtig werden uitgevoerd was te danken aan het talent van de broers Johan, Paul en Herman en aan de Hertog van Berry die, zelden tevreden als opdrachtgever, met zijn hoge eisen tot de jongens tot grote prestaties bracht.

Wereldberoemde kunstenaars 

De gebroeders Van Lymborch werden wereldberoemd met schitterende, levendige taferelen die soms gisteren getekend en geschilderd konden zijn.

Hun werken behoren tot de grootste kunstschatten van de mensheid, bewaard en gekoesterd in o.a. het Louvre in Parijs en het Metropolitan in New York City. Onder andere het oudste schilderij op doek ter wereld is van de hand van Van Maelwael.