De stadsontwikkeling van Nijmegen.

Zo groeide de stad door de eeuwen heen.

In het foto-album onderaan deze pagina zie je de stedelijke ontwikkeling van Nijmegen van na de Romeinse tijd. Wat zo bijzonder is: vanaf het eerste kwart van de 16e eeuw is Nijmegen 350 jaar lang qua ruimtelijke ontwikkeling stil blijven staan. Niet uit vrije wil, maar noodgedwongen.

Door zijn ligging was Nijmegen namelijk eeuwenlang van groot strategisch belang. De stad mocht nooit in handen van de vijand vallen. De wallen moesten de stad en de grote belangen die daarmee gemoeid waren altijd bescherming bieden. De stad, en dus ook de wallen, moesten koste wat kost in stand blijven. Zo kwam het dat er eeuwenlang moest worden geschipperd met de ruimte, terwijl de bevolking groeide en grote aantallen ingekwartierde soldaten van tijd tot tijd de stad bevolkten. Een stadsuitbreiding zat er domweg niet in.

Eindelijk mochten de stadsmuren in 1874 worden afgebroken (het vierde kaartje, 1525 - 1874), want inmiddels was het oorlogstuig zo ontwikkeld dat wallen er niet meer toe deden.

Waalhaven in Nijmegen 2019De jaren na 1874 laten een onstuimige groei zien die, alleen onderbroken door de Tweede Wereldoorlog, nog altijd in rap tempo door gaat. 

In de Waalsprong (Nijmegen-noord) en in Nijmegen-west wordt uitbundig gebouwd. Besloeg het bebouwde oppervlak van de stad tussen 1800 en 1874 nog 54 hectare, nu heeft Nijmegen 5772 hectare tot zijn beschikking. Het aan tal inwoners in 1815 bedroeg 13.326, in 2002 waren dat er 154.616 en de stad zal met de huidige jaarlijkse groei van 20% (!) weldra aanzienlijk meer dan de 177.698 inwoners van nu (2020) hebben. */

Meer over de stadsontwikkeling van NijmegenHet "fundament" van Nijmegen: de stuwwal en spoelzandvlakte | Gebouwd op zeven heuvels | De sloop van de stadsmuren | Verdedigingswerken | De Waal door de stad |

Alle cijfers over Nijmegen: https://allecijfers.nl/gemeente/nijmegen/

Aanbevolen: Wandeling langs de grenzen van de middeleeuwse stad (rond 1250)

Dit overzicht is samengesteld met gebruikmaking van de Historische atlas van de gemeente Nijmegen.

Eerst had de stad een oppervlak van zo'n 15 hectare. Van 1250-1300 was dat bijna 29 hectare, van 1400-1525: 54 hectare. In 1874 waren dat er 56. Op die 56 hectare woonden rond de 20.000 mensen, zo'n 350 inwoners per hectare. In 2019 is dat in Nijmegen rond de 32 inwoners per ha! Een factor 10 minder*. Bovendien kun je nu de stad in en uit, vind je rust en ruimte om de hoek. In 1874 kon dat ook, maar belandde je in een kaal schootsveld en moest je zorgen voor 21.00 uur weer binnen de wallen te zijn. Realiseer je daarnaast dat de hygiënische omstandigheden op zijn zachtst gezegd belangrijk slechter waren en je vanuit elke hoek van de stad naar buiten kunt. (een ha is ongeveer twee voetbalvelden).

* In 1874 woonden er zo'n 20.000 mensen in de stad op zo'n 56 ha. Dat is rond de 350 personen per hectare.
In 2019 is de bevolkingsdichtheid 3210 per km2 =  100 ha, dus 32,1 per 1 hectare. (De oppervlakte van de stad is 5361 ha (landoppervlakte), het aantal inwoners rond de 172.000.) (https://www.oozo.nl/cijfers/nijmegen)

Deze pagina werd het laatst aangepast op 26-10-2020.