Nijmegen en de Tweede Wereldoorlog

Rotterdam was al aan het begin van de oorlog, op 14 mei 1940 gebombardeerd door de Duitsers. Het had een enorme impact: het bombardement van een kwartier vernietigde bijna de gehele historische binnenstad. Naar schatting kwamen 650 tot 900 mensen om en ongeveer 80.000 werden dakloos. De dag erop gaf Nederland zich over.

Bommen op Nijmegen

De belangrijkste gebeurtenissen voor Nijmegen liggen aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. Enkele maanden voordat de stad zou worden bevrijd werd ze getroffen door een bombardement dat door de geallieerden werd uitgevoerd. Geen vergissingsbombardement zoals lang is beweerd, maar een slordig uitgevoerd bombardement op een in Nijmegen uitgezocht doel: het stationscomplex. Het was 22 februari 1944. Vlak voor het bombardement werd nog carnaval gevierd. Even zou de ellende van de oorlog moeten worden vergeten.

Niet alleen op Nijmegen maar ook op Arnhem en Enschede vielen bommen. Nijmegen werd het hardst geraakt.

"Nijmegen" was geen vergissing, zoveel is nu wel duidelijk. Toen de doelen in Duitsland door slechte weersomstandigheden onbereikbaar bleken was het treinstation van Nijmegen namelijk een van de "gelegenheidsdoelen". Doordat de aanval op het treinstation slecht werd uitgevoerd werd het eeuwenoude stadscentrum zwaar getroffen. Bijna 800 van de 2200 Nijmeegse oorlogsslachtoffers stierven die fatale dag. De stad werd tot in haar ziel verwond.

Over het bombardement op het centrum van Nijmegen gaat dit filmpje:

Onder de 800 slachtoffers van het bombardement bevonden zich 24 kinderen en 8 nonnen van de Montessori kleuterschool en het klooster Saint Louis van de Zusters J.M.J. aan de Lange Burchtstraat 24. Voor hen is een monument op de R.K. begraafplaats aan de Daalseweg opgericht.

In het parkje bij het stadhuis, op het bovenniveau van de Marikenstraat, vind je het gedenkteken 'De Schommel' . Het markeert de plaats van de kleuterschool waarvan 24 kinderen en 8 nonnen zijn omgekomen. Meer over dit monumentje.

In het stadhuis (ingang aan de kant van dit pleintje, uiterste hoek rechts) vind je (gedurende openingstijden) een wand met alle namen, voor zover die bekend waren in 2002. Op deze site zijn sinds 2007 alle aanvullingen en verbeteringen op de tot dan toe bekende gegevens ingevoerd.

Op dezelfde dag werden twee scholen op het Josephhof getroffen. Veel leerlingen stierven daar door splinterbommen of werden erdoor verwond. Maanden later, op 2 oktober 1944 zochten 150 mensen een veilig heenkomen in de kelder van de kapokfabriek in die wijk toen er twee brandbommen op vielen. 99 mensen konden niet uit het ingestorte gebouw gered worden.

Nijmegen Frontstad

In de avond van 20 september 1944 werd Nijmegen bevrijd, na hevige bombardementen in de omgeving en een harde strijd in en rond de stad. Natuurlijk was de bevrijding welkom maar eigenlijk kwam hij te laat omdat het verzet van de geallieerden bij de brug in Arnhem diezelfde dag was gebroken. Het was een brug te ver.

De bevrijding betekende echter niet dat Nijmegen op adem kon komen. De geallieerden waren hier ingekwartierd en de stad werd voortdurende beschoten vanuit Arnhem dat in Duitse handen was. Er vielen ook toen nog vele doden en veel woningen en gebouwen die het bombardement hadden overleefd werden alsnog vernietigd. 

Niet alleen dat: op hun terugtocht uit de stad staken de Duitsers vele panden in brand. De brandgrens van Nijmegen werd gevormd oor bommen, granaten en