Middeleeuwen

Aanbevolen wandeling: Middeleeuwse gebouwen 

en de volgende pagina's:



Wanneer waren de Middeleeuwen ook alweer?

De middeleeuwen bestrijken de periode tussen ongeveer 500, (476, de val van het West-Romeinse rijk) tot om en nabij 1500 (1492, de ontdekking van Amerika). In de geschiedenis van Europa is het de periode tussen de oudheid en de vroegmoderne tijd.

Nederland in de middeleeuwen

*/ aan dit artikel wordt nog gewerkt. Mei 2019 */

Het is natuurlijk niet de bedoeling van deze website dat we 1000 jaar geschiedenis bespreken. Daarom héél kort een overzichtje zodat je de volgende artikelen beter kunt plaatsen.

Staatkundig

Het hertogdom Gelre, sinds 1339 officieel "hertogdom Gelre en graafschap Zutphen", was een onderdeel van het Heilige Roomse Rijk*. Dat was geen rijk zoals we dat nu kennen, maar een steeds wisselende verzameling van losse gebieden zoals koninkrijken, hertogdommen en graafschappen. Deze gebieden stonden, de een wat sterker dan de andere, onder gezag van een Rooms-Duitse vorst. Het bestaan van dit "rijk" loopt overigens door tot ver na de middeleeuwen, tot begin 1800. De geschiedenis van Gelre is bijzonder ingewikkeld. Als je je in het kort wilt oriënteren, lees dan dit artikel op Wikipedia. Enkele highlights:

  • Nijmegen is binnen het Hertogdom een tijdlang een vrije Rijksstad geweest. In 1247/56 raakte het die status kwijt. De stad was verpand aan de Hertog van Gelre en het pand werd niet ingelost.
  • Gelre is in 1407 verdeeld in vier kwartieren: Roermond, Zutphen, Nijmegen en Arnhem
  • In 1543 viel Gelre in handen van de Habsburgse keizer, sinds 1519 keizer van het Heilig Roomse Rijk, Karel V die zich toen dus Karel van Gelre en Zutphen mocht noemen. Op 25 oktober 1555 droeg hij de macht over aan zijn zoon Filips II.
  • Vanaf 1585 maakte Gelre deel uit van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.

Religieus

De middeleeuwen waren katholiek. De reformatie liet nog even op zich wachten maar een sluimerende ontevredenheid binnen de kerk diende zich al wel aan.  Aan het eind van de 14e eeuw kwam de Moderne Devotie op. Het was een spirituele beweging die in Deventer ontstond door toedoen van Geert Grote. De nadruk binnen deze stroming lag de nadruk op de innerlijke beleving van mensen van hun geloof, in plaats van de gezamenlijk beleefde pracht en praal van de kerk in die tijd. Daartoe werd, al voor de reformatie dus, de bijbel vertaald om hem zo, zonder dat de geestelijkheid er tussen kwam, dichter bij de individuele mens te brengen. Ook kwam de pracht en praal van de kerken onder een vergrootglas te liggen. Het zou uiteindelijk leiden tot de reformatie.

Meer:

* Rooms betekent hier: gelijk in pracht en aanzien van het wereldlijke Romeinse rijk en Heilig verwijst naar godsdienst. De combinatie verwijst naar het evenwicht tussen, de gelijkwaardigheid van kerkelijk en wereldlijk gezag.

Deze pagina is het laatst gewijzigd op 07-05-2019.