Wandeling over het Valkhof
Het Valkhof is Rijksmonument, Archeologisch monument èn Beschermd Stadsgezicht.
Wat je hier ziet.
Als je zo om je heen kijkt, kun je je nauwelijks een voorstelling maken van hoe het er uit zag hier vanaf pakweg 1155 (toen Barbarossa de burcht herbouwde) tot aan de sloop in 1796-1797.
Vanaf de 13e eeuw breidden de graven van Gelre de versterking van de Valkhofburcht steeds verder uit. Het burchtcomplex zoals dat op veel kaarten en prenten te zien is, is zo vanaf 1450 ontstaan. In de St. Nicolaaskapel is een maquette te zien die je goed kan helpen de burcht te visualiseren.
Natuurlijk is in al die eeuwen de burcht verbouwd, uitgebreid, deels weer gesloopt, in brand gestoken enz. Eén uiterlijk bestaat dus niet. De meeste informatie geven schilderijen uit voorbije eeuwen (met alle vrijheid die kunstenaars hebben), maar de situatie van daarvóór kennen we niet. Er is op deze belangrijke plek ook nog maar weinig archeologisch onderzoek gedaan.
De laatste jaren van de burcht
Een kaartje, afkomstig van stadsarchitect Ir. Weve, van voor de sloop in 1796 gebruiken we om een beeld te schetsen van de laatste jaren van de burcht.
Stel je voor dat je met je rug naar de trap staat die, tegenover de ingang van de kapel naar beneden leidt. De groene punt zo ongeveer.
Dan zie je de St. Nicolaaskapel links voor je. Een eind verderop stond een hoge toren, de Donjon. De kapel was met een vleugel met de Donjon (rood vierkant) verbonden. Min of meer haaks op deze vleugel annex Donjon liep een lang gebouw naar rechts. De ruïne die je wat verder naar rechts in de verte ziet was aan de achterkant met deze vleugel verbonden (groene rechthoek). De naam: Barbarossaruïne.
Op het plein dat resteert, rechts van je, waren enkele putten aanwezig. Achter je was de muur rond het kasteel die linksachter met een bocht naar rechts om de kapel liep en verder doorliep tot ongeveer waar nu de bunker uit de Tweede Wereldoorlog is. Hij liep verder door langs de rand en kwam met twee bochten weer bij je terug. In die muur was, helemaal aan het eind rechts van je, de toegangspoort.
Loop nog even naar de rand van het plateau om over de Waal, de Stadswaard en de uitbreidingen van Nijmegen in het noorden te kijken. Op het hek, links, staat: Hic stetic hic frendens aquilas hic lumine torvo claudius ultrices vidit adesse Manus.
Vrij vertaald wil dat zoveel zeggen als: Hier stond Claudius (Civilis) (moet tegenwoordig zijn: Julius (Civilis)) met grimmige blik te knarsetanden toen hij de Romeinse troepen met de banieren met adelaars zag naderen. Op deze plek stond de noordwestelijke hoektoren van de burcht. Je staat als het ware op het onderste deel van de toren. Als je het pad hieronder afloopt, zie je de muur ervan.
De bunker uit de Tweede Wereldoorlog
Het Valkhof is eeuwenlang een strategische plek geweest. Ook uit de Tweede Wereldoorlog ligt er nog een bezienswaardig element in het park: een bunker uit de Tweede Wereldoorlog. De bunker is (beperkt) te bezichtigen. Info:www.valkhofbunker.nl/ Je vindt hem aan de noordkant van de Valkhofheuvel, vanwaar hij op de Waalbrug uitkijkt. Nog wat meer over de bunker op deze website.
Meer over de afbraak van het Valkhof | de Barbarossaruïne | de St. Nicolaaskapel |
