Waaggebouw

Het routekaartje kun je op de eerste pagina van deze wandeling vinden.

(1) Start de wandeling op de Blauwe Steen en loop richting Grote Markt. Voor je zie je de Stevenstoren.

Afsluitpaaltje

(2) Loop langs de gevels van de café's. Wel zo veilig. Het eerste straatje dat je tegenkomt, is de Vijfringengas. Gas is Nijmeegs voor steeg.
Het paaltje met de vijf ringen herinnert evenals de naam van het gasje aan het huis "de vijf gulden ringen" dat hier op de hoek stond. De duivel op dit paaltje verwijst naar het verhaal van Mariken van Nieumeghen. Daar komen we zo op.

Het waaggebouw in Nijmegen vanaf rond 1600

(3) Het Waaggebouw van Nijmegen werd gebouwd rond 1612-1613. Het ontwerp was van Cornelis Janssen van Delft. De Boterwaag (de officiële naam) is een mooi voorbeeld van de Hollandse renaissancestijl.

Waaggebouw Nijmegen interieur 1930In het rechter gedeelte van de Boterwaag stond de daadwerkelijke waag, de weegschaal die was bedoeld om gesjoemel met en onenigheid over het gewicht van de handel te voorkomen; aan de linkerkant was een vleeshuis gevestigd.

Op de bovenverdieping van de waag waren militairen en de burgerwacht, de hoofdwacht gevestigd, elk met een eigen deur. Aan de hoofdwacht dankt het straatje dat links van de Waag loopt haar naam: Achter de Hoofdwacht.

Grote markt met Waag met de galerij 1885 (Bron: RAN)De Waag is nogal eens onderhanden genomen. Al na zo'n 150 jaar, in 1756, werd bijvoorbeeld de bordestrap vervangen door een zuilengalerij . Deze en andere aanpassingen (zoals verwijderde dakkapellen) zijn teruggedraaid bij een restauratie in 1886 onder leiding van gemeentearchitect J.J. Weve. Vanaf 1886 ziet de Waag er weer uit zoals hij in het begin gebouwd is en bedoeld was.

Achter de hoofdwacht. Foto: Hans van MeterenDoor de grote poorten aan de voor- (rechts) en achterzijde konden karren met te wegen koopwaar naar binnen en naar buiten rijden.

Kijk eens omhoog: een bijzonder straatnaambordje

Kijk eens omhoogLet eens op het prachtige straatnaambord om de hoek tegen de gevel van café De Blaauwe Hand. Volgens Rob Essers, die echt alles weet van straatnamen in Nijmegen, is dit bord geplaatst bij de aanpak van het pand in 1886.

Het gaat om een bord van geëmailleerd lava van de Manufacture de Lava émaillée van François Gillet in Parijs. Nijmegen was zijn eerste klant in Nederland. Linksonder in de hoek staat het jaartal "1885" en de naam van de producent "Mon Gillet" (Monsieur Gillet). Dit straatnaambord is het enige 19e eeuwse straatnaambord in Nijmegen dat deze vermelding draagt. Details maken kleine dingen groot. Dank aan Rob Essers in een bijdrage op Noviomagus.

Wat de Hollandse renaissancestijl?

* De Hollandse renaissance stijl herken je onder andere aan

  • Kruisverband metselwerk. Halve, kwart of driekwart stenen (klezoren) gebruikt om een bepaald verband (hier het kruisverband) te bereiken. Over metselverbanden een mooie uitleg op de onvolprezen bouwkundewebsite van Joost de Vree.
  • Bogen boven de kruiskozijnen die zijn uitgevoerd in glas en lood en met houten luiken.
  • Oranjeachtige stenen.
  • Gesmede ijzeren muurankers.

Het rood-zwart op openbare gebouwen in de stad is geen renaissance kenmerk maar dat zijn de stadskleuren van Nijmegen. Met het groen van het gras erbij zijn het de kleuren van N.E.C. de Nijmegen Eendracht Combinatie.

Naar Mariken van Nieumeghen

Deze pagina werd het laatst aangepast op 25-02-2020.