Arsenaal, Mariënburg en Marikenstraat

Je kunt van de tekst op deze pagina een PDF maken, die je kunt uitprinten en voor onderweg kunt meenemen


Het Arsenaal

Arsenaal 1824 heet het café restaurant dat in het Arsenaal is gevestigd. De naam verwijst naar het openingsjaar van het Arsenaal, een militair artillerie- of tuighuis.

Op deze plaats stond eerder het klooster Mariënburg waar de Mariënburgkapel deel van uitmaakte.

We lopen de trappen omhoog, schuin tegenover de poort van het Arsenaal en maken tegen de klok in een rondje om de Mariënburgkapel.

Klooster (nu dus Arsenaal) en kapel vormden één gebouw door een haakse vleugel, die dwars over het plein lopend tegen de kapel was aangebouwd. Zo kon je van het klooster in de kapel komen. Aan de zuidkant van de kapel is die verbinding nog te zien (foto links, een beetje aangedikt ).

Korte geschiedenis van de Mariënburgkapel.

Op de plaats van de kapel was al sinds ongeveer 1412 een Begijnhuis gevestigd van de zusters van het Gemene Leven en de beweging van de Moderne Devotie

Rond 1431 werd deze kapel gebouwd als onderdeel van het toen nog buiten de stadsmuren gelegen klooster Mons Mariae (Mariaberg), later verbasterd tot Mariënburg.

Vanaf 1467 lag het klooster binnen de stadsmuren. Vanaf 1591, toen Nijmegen door prins Maurits ingenomen werd en het katholieke geloof werd verboden, werd de kapel gebruikt als kazerne en militair ziekenhuis. In de eeuwen daarna heeft het veel bestemmingen gehad: schouwburg, concertgebouw, opslagplaats, garen- en katoenspinnerij, gemeentemuseum en gemeentearchief. Met dank aan Wikipedia

Kenmerken van de Mariënburgkapel.

De kapel werd gebouwd als dubbelkerk, voor het Nederland van de 15e eeuw een zeldzaam ontwerp. Het westelijk deel heeft twee verdiepingen, de benedenverdieping was bestemd voor leken en de bovenverdieping voor de nonnen. Het gebouw is in gotische stijl opgetrokken met steunberen, spitsboogvensters en een hoog opgaand leien dak met binnenin kruisribgewelven. In de zuidelijke gevel waren, net als nu nog aan de noordkant, ramen aangebracht (nog altijd vaag zichtbaar).

In de kapel (ingang noordzijde) is tegenwoordig het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis gevestigd. Ga daar even kijken! Open op dinsdag tot en met zaterdag van 11.00 tot 17.00 uur. 's Zondags van 12.00 tot 17.00 uur. In het Huis kun je onder meer stadswandelingen aanschaffen.

Als we de kerk rond zijn gelopen gaan we rechtsaf het bovenste niveau van de Marikenstraat in.

De Marikenstraat

De Marikenstraat is genoemd naar Mariken van Nieumeghen. De straat bestaat sinds 2000.

Lees even voor je bij het eerste bruggetje oversteekt.

In het ontwerp van het centrum van vlak na de oorlog ontbrak een winkelstraat die het mogelijk maakt rondjes te lopen. Je moest, als je de Burchtstraat in was gelopen weer via dezelfde weg terug als je in het winkelgebied wilde blijven. Door slim gebruik te maken van de hoogteverschillen in de stad kon er, door een dal te graven in de hier liggende heuvel (Mariënberg) een verdiepte straat worden aangelegd. Boven op lopend kom je boven op de heuvel uit, door de onderste etage te nemen kom je onder in het "dal" uit.

 Bij het eerste bruggetje steken we over. Even naar rechts lopen je komt op een intiem pleintje met twee kastanjebomen.

Die bomen zijn van voor de oorlog. Dit hier was de speelplaats van de kleuterschool die tijdens het bombardement van 22 februari 1944 vol werd getroffen. Daarbij kwamen 24 kinderen en 8 zusters om het leven. De kastanjebomen zijn er getuige van geweest. Nu kun je hier van je vrijheid genieten op twee drukke terrassen. Het monumentje De Schommel onder de bomen houdt de herinnering levend. Meer over monumentje De Schommel.

De aanleg, de architectuur en de aanwezigheid van het oude schoolplein maken de straat tot meer dan een "koopgoot".

Bijzondere architectuur

Een bijzonder architectonisch effect is zichtbaar aan de oostkant van de Marikenstraat. In het midden staat de gevel “rechtop”, en vervolgens helt de gevel van elk appartement steeds één graad verder voorover. In beide richtingen. Tot maximaal 9 of 10 graden.

Naar het stadhuis in de Burchtstraat

Nu we het pleintje en het monumentje De Schommel hebben gezien steken we het parkje dwars naar rechts over en lopen via de Emaushof (tussen stadhuis en de ingang van de appartementen) naar de Burchtstraat.

Naar het Stadhuis

Geen koopgoot

De Marikenstraat is geen "koopgoot".

De Marikenstraat is geen onnatuurlijke 'goot'. Hier is 'gewoon' het hoogteverschil dat Nijmegen kenmerkt intelligent benut.

De Burchtstraat, aan het eind van deze straat, ligt van nature hoger dan het gebied rond het Arsenaal. Het hoogteverschil aan het einde van de Marikenstraat wordt gevormd doordat aan de ene kant de Gruitberg ligt (met stadhuis en parkje, rechts vanaf de Burchtstraat) en aan de andere kant in de knik naar het Vlaams Arsenaal: de Mariënberg. Daardoor was het mogelijk een verbindingsstraat in twee lagen te maken.

De Marikenstraat vormt een nieuwe verbindingsstraat in het centrum. Voor de oorlog kon je rondlopen, na het bombardement kon je niet veel anders dan langs eenzelfde route teruglopen, want de Oude Stadsgracht was verdwenen en de Nieuwstraat sloot alles behalve mooi aan. Nu kun je weer alle kanten op.

Deze pagina werd het laatst aangepast op 03-02-2020.