Arsenaal, Mariënburgkapel en Marikenstraat


Het Arsenaal

Mariënburg,
 kapel en Arsenaal Nijmegen plm. 1670Arsenaal 1824 heet het café restaurant dat in het Arsenaal is gevestigd. De naam verwijst naar het openingsjaar van het Arsenaal, een militair artillerie- of tuighuis.

Op deze plaats stond eerder het kloostercomplex Mariënburg waar de nog bestaande Mariënburgkapel deel van uitmaakte. Klooster en kapel vormden één gebouw. Via een haakse vleugel van het klooster kon je in de kapel komen. Aan de zuidkant van de kapel is die verbinding nog te zien (foto ).

Moenenstraat.

We gaan er niet doorheen tijdens deze wandeling, maar aan de andere kant van de onderdoorgang onder het Arsnenaal ligt de Moenenstraat, in het verlengde van de Marikenstraat (daar komen we zo), Moenen is de duivel die Mariken verleidde tot een zondig leven in Antwerpen. Zijn standbeeldje staat niet hier, maar in de buurt van dat van Mariken, nabij de St. Stevenskerk, bovenaan de Geert van Woutrappen. (Wandeling Grote Markt en omgeving).

We gaan de trappen op, schuin tegenover de poort van het Arsenaal en lopen tegen de klok in een rondje om de Mariënburgkapel

Korte geschiedenis van de Mariënburgkapel.

Op de plaats van de kapel was al sinds ongeveer 1412 een Begijnhuis gevestigd van de zusters van het Gemene Leven en de beweging van de Moderne Devotie

Rond 1431 werd de kapel gebouwd als onderdeel van het toen nog buiten de stadsmuren gelegen klooster Mons Mariae (Mariaberg), later verbasterd tot Mariënburg.

Bouwsporen aan de zuidkant Marienburgkapel,
 beetje aangedikt.Vanaf 1467 lag het klooster binnen de stadsmuren. Vanaf 1591, toen Nijmegen door prins Maurits ingenomen werd en het katholieke geloof werd verboden, werd het klooster gebruikt als kazerne en militair ziekenhuis. In de eeuwen daarna heeft het veel bestemmingen gehad: schouwburg, concertgebouw, opslagplaats, garen- en katoenspinnerij, gemeentemuseum en gemeentearchief. Met dank aan Wikipedia

Kenmerken van de Mariënburgkapel.

De kapel werd gebouwd als dubbelkerk, voor Nederland een zeldzaam ontwerp. Het westelijk deel heeft twee verdiepingen, de benedenverdieping was bestemd voor leken en de bovenverdieping voor de nonnen. Het gebouw is in gotische stijl opgetrokken met steunberen, spitsboogvensters en een hoog opgaand leiendak met binnenin kruisribgewelven.

In de kapel is tegenwoordig het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis gevestigd. Ga daar even kijken! Open op dinsdag tot en met zaterdag van 11.00 tot 17.00 uur. 's Zondags van 12.00 tot 17.00 uur. In het Huis kun je onder meer stadswandelingen aanschaffen.

Nu we de kerk rond zijn gelopen gaan we rechtsaf het bovenste niveau van de Marikenstraat in.

De Marikenstraat

De Marikenstraat is genoemd naar Mariken van Nieumeghen. Ze is relatief nieuw (2000).

Bij het eerste bruggetje steken we over. Even naar rechts lopen je komt op een intiem pleintje met twee kastanjebomen. Die bomen zijn van voor de oorlog. Ze stonden hier op de speelplaats van de kleuterschool die tijdens het bombardement van 22 februari 1944 vol werd getroffen. Zij zijn er getuige van geweest. Nu kun je hier van je vrijheid genieten op twee drukke terrassen. Over dit pleintje lees je hier meer: monumentje De Schommel.

Bijzondere architectuur

Een bijzonder architectonisch effect is zichtbaar aan de oostkant van de Marikenstraat. Daar hellen de gevels voorover. Op Facebook vertelde Paul Psthms daarover: "In het midden staat de gevel “rechtop”, en vervolgens helt de gevel van elk appartement steeds één graad verder voorover. In beide richtingen. Tot maximaal 9 of 10 graden......"

Naar de Burchtstraat

Nu we het pleintje en het monumentje De Schommel hebben gezien steken we het parkje dwars naar rechts over en lopen via de Emaushof naar de Burchtstraat.

Naar het Stadhuis

Geen koopgoot

De Marikenstraat is geen "koopgoot".

De Marikenstraat is geen onnatuurlijke 'goot'. Hier is 'gewoon' het hoogteverschil dat Nijmegen kenmerkt intelligent benut.

De Burchtstraat, aan het eind van deze straat, ligt van nature hoger dan het gebied rond het Arsenaal. Het hoogteverschil aan het einde van de Marikenstraat wordt gevormd doordat aan de ene kant de Gruitberg ligt (met stadhuis en parkje, rechts vanaf de Burchtstraat) en aan de andere kant in de knik naar het Vlaams Arsenaal: de Mariënberg. Daardoor was het mogelijk een verbindingsstraat in twee lagen te maken.

De Marikenstraat vormt een nieuwe verbindingsstraat in het centrum. Voor de oorlog kon je rondlopen, na het bombardement kon je niet veel anders dan langs eenzelfde route teruglopen, want de Oude Stadsgracht was verdwenen en de Nieuwstraat sloot alles behalve mooi aan. Nu kun je weer alle kanten op.

Deze pagina werd het laatst aangepast op 19-01-2020.