Romeinse plekken in het centrum van Nijmegen.

Je staat op historische grond.

Op de plek waar je nu staat werd in ongeveer 10 voor Chr. het Oppidum Batavorum gesticht. Hier op deze plek lag de eerste stedelijke nederzetting van ons land!

De Bataven en de Romeinen vormden rond die tijd een bondgenootschap, wat beide goed uitkwam. De Romeinen kwam het goed uit, omdat de Bataven het gebied op hun duimpje kenden en bovendien uitstekende ruiters waren en de Bataven konden profiteren omdat zeker in het begin de Romeinen veel voor hun bondgenoten overhadden en hen veel konden leren.


De wandelroute.

Start: het Spoorwegmonumentje nabij het Valkhofpark.

Dit Oppidum Batavorum, dat betekent "versterkte nederzetting van de Bataven", werd door de Romeinen opgericht. Slim, want dan konden ze de Bataven, hun bondgenoten, in de gaten houden. De nederzetting had een gemengde Romeins - Bataafse sfeer. Een deel van de gebouwen was van steen maar het merendeel van hout. Het stratenpatroon was echt Romeins, vierkant patronen. Veel later zijn straten bijvoorbeeld Vianen en Elburg ook op die manier aangelegd.

Eerst maar even rondkijken

Als je naar het spoorwegmonument (1) kijkt, zie je op de achtergrond het Valkhofpark. Rechts van je zie je dan de steile Voerweg, die oorspronkelijk een droge verdedigingsgracht langs het Valkhof was en die later als weg werd uitgegraven. Ook achter je en op de plaats van cultureel centrum de Lindenberg links lagen droge verdedigingsgrachten. Die waren uit de Romeinse tijd. Maar daarvoor vormden Valkhof en Kelfkensbos (nog wat meer naar rechts, schuin achter je) nog een aaneengesloten gebied.

Samen met de Josephhof (6) achter de rij restaurants (wéér wat verder met de klok mee) was dit het tot nu toe bekende deel van Oppidum Batavorum.

Extra link: Spoorwegmonumentje

Valkhof

Loop van het spoorwegmonumentje (1) naar het park. Als je rechtdoor blijft lopen zie je de St. Nicolaaskapel. Als je aan de rand over de balustrade kijkt (2), zie je de muur van de toren waar je nu op staat. Waarschijnlijk is dit een van de hoektorens van het Romeinse castellum dat hier heeft gelegen. Of dit hier echt een zichtbaar restant van dat castellum is, zal in de loop van 2019, 2020 blijken als de toren wordt gerestaureerd.//

Klik op deze links als je meer over de Nicolaaskapel wilt weten of over het Valkhof in het algemeen.

Volg om de kapel heen het pad dat naar links, van de kapel verder het park in buigt, langs de half ronde Barbarossaruïne (3). Die ziet er Romeins uit, wat te verklaren is doordat keizer Frederik Barbarossa voor de herbouw van de Valkhofburcht rond het jaar 1155 materiaal van de Romeinen heeft gebruikt.

Meer over de Barbarossaruïne.

Als je nu voorlangs de ruïne rechtdoor loopt kom je over een bruggetje (4) over de Voerweg. Dit bruggetje herdenkt het "Driemanschap" dat bestond uit J. Graadt van Roggen, M. Francken en H. Terwindt. Deze drie hebben zich vooral ingezet voor de sloop van de wallen en de uitleg van de stad. Het prachtige smeedijzeren hek aan het eind en het bruggetje zelf dateren van 1886.

Sloop van de wallen

Kelfkensbos

Eenmaal over het bruggetje zie je het kunstwerk Noviomagus (5). Het herinnert aan de Romeinse Godenpijler die hier in de buurt stond. Van deze pijler zijn twee delen teruggevonden toen de parkeergarage hieronder werd gebouwd. De originele delen vind je in het Museum Het Valkhof. In dit kunstwerk zijn afgietsels daarvan gebruikt.

Meer over de Godenpijler die bovendien een zonnewijzer is.

Loop nu parallel aan het museum verder, steek de straat over (pas op, want hier slaan auto's af naar de Parkeergarage en aan de overkant komen er uit!) en vervolg je wandeltocht naar rechts langs de restaurants. Na even lopen is er aan de linkerkant een onderdoorgang (6) waardoor je op de Josephhof komt. Je ziet meteen een informatiepaneel met uitleg.

Josephhof

Op de Josephhof, achter de rij restaurantjes, werden in 2005 opgravingen gedaan voordat de nieuwe wooncomplexen zouden worden gebouwd. Er werden duidelijke brandsporen gevonden van de Bataafse opstand waarbij het Oppidum in brand werd gestoken. Er werden kelders van stenen huizen blootgelegd: huizen met de oudste stenen funderingen van ons land. De huizen stonden in een rij en waren aan de voorkant 6 meter breed. Ze lagen langs een weg waarvan het tracé overeenkomt met de huidige St. Jorisstraat-Kelfkensbos, waar de restaurants aan liggen. Sommige huizen hadden zelfs wandschilderingen zoals je die ook in Rome kon aantreffen.

Zoals zo vaak heeft hier projectontwikkeling het gewonnen van de geschiedenis. In de kelder van het gebouw dat wat verderop rechts aan de straat ligt zijn gelukkig de belangrijkste gevonden resten bewaard. Met de Open Monumentendagen kun je die soms bekijken. Op andere dagen moet je het doen met een blik in de kijkkast  (kaartje op nummer 7).

Meer zien?

Mocht je ook echte opgravingresten willen zien, (dat kon hier niet meer door alle bebouwing) en een blik werpen op de archeologische opgravingen die onderaan de Valkhofheuvel zijn gedaan, dan kun je, opnieuw vanaf het spoorwegmonument, de trappen aflopen, onderaan meteen rechtsaf slaan en De Bastei bezoeken.

 

 

 

Deze pagina werd het laatst aangepast op 11-05-2019.