Stevenskerk en Stevenstoren

Looproute | Stevenskerk | Stevenstoren | Geert van Wou | Al mot ik krupe | Königorgel | Kanunnikenhuisjes

Als je de Stevenskerk of de Stevenstoren bezoekt is zijn er altijd wel mensen die je graag rondleiden. Die rondleidingen zijn bijna altijd gratis, maar het is natuurlijk fijn als je een bijdrage aan het onderhoud van de kerk wil doen.

Omdat je zoveel ter plekke te weten kunt komen houden we het hier kort (maar krachtig) bij een omgang rond de kerk.

Omgang rond de St. Stevenskerk

De St. Stevenskerk staat op de Hundisburg, één van de zeven heuvels waarop Nijmegen is gebouwdVoor, zeg, de 14e eeuw stond de Stevenskerk alleen in een grote lege ruimte. De markt was er waarschijnlijk al wel, maar er stond nog geen Waaggebouw en geen rijtje mooie pandjes. Dat rijtje begon als lakenhal. De rij pandjes werd vanaf het begin onderbroken door een poort waardoor je bij de kerk en op het kerkhof kon komen: de Kerkboog.

Looproute

Vanaf de Grote Markt loop je onder de Kerkboog door om de Stevenskerk en -toren te bereiken.

Kijk eerst nog even omhoog, want de kerkboog heeft een mooie gevel met twee gevelstenen. Links boven de poort vind je een gevelsteen met een Latijnse tekst die vertaald luidt:

Door eensgezindheid groeit het kleine, door tweedracht gaat het grote ten onder. ~ Anno 1606.

Zo is het maar net! Al eeuwen, blijkbaar. Rechts een Psalmtekst (Psalm 40): 

Gelukkig het volk dat hoop stelt op zijn heer.

Toepasselijk, zo met de kerk vlakbij.

De ruimte boven de kerkboog werd toegewezen aan het Chirurgijnsgilde en heet dan ook nog steeds toepasselijk de Chirurgijnskamer. Vaak kun je hem met Open Monumentendag bekijken.
Meer over de Kerkboog op dé Nijmeegse website Noviomagus.

Op het Stevenskerkhof aangekomen zie je links de Latijnse school, het oudste schoolgebouw van de stad. Er is veel aan te zien, dus check ook even de pagina over de Latijnse School.

Stevenskerk

Bijna tegenover de Latijnse school vind je het Zuiderportaal van de Stevenskerk, de hoofdingang. Eerder was de hoofdingang links van het Zuiderportaal. Je kunt die oude toegang zowel buiten als binnen nog zien.

Tegenover het Zuiderportaal liggen de Geert van Woutrappen. Geert van Wou was een beroemd klokkengieter, uit Nijmegen afkomstig . Bovenaan de trappen staat het beeld van Moenen, de duivel die Mariken van Nieumeghen verleidde.

Zoals gezegd: eenmaal in de kerk vind je bijna altijd wel een gids die je meer over dit schitterende gebouw wil vertellen. Maar we lopen, voor het binnengaan, nog even om de kerk.

Openingstijden Stevenskerk: https://tinyurl.com/openingstijdenkerk

Stevenstoren

De Stevenstoren heeft, net als de kerk een warm plekje in de harten van de Nijmegenaren: het is het herkenbare baken als je de stad over de Waalbrug binnenrijdt. Het is het gemeenschappelijke symbool voor wat omgaan met tegenslag en gemeenschapszin betekenen. Denk hierbij vooral aan het bombardement van februari 1944 waarbij de Stevenstoren op de kerk en op panden aan de Stikke Hezelstraat viel.

Bij het bombardement kwamen vijf torenwachters die werkten voor de luchtbescherming om het leven.

De herstelde toren is grotendeels gelijk aan het origineel al is de spits ietsje (3 meter) hoger en daarmee slanker geworden. Om boven te komen zijn er 199 treden te beklimmen maar dan krijg je wel een beloning voor je inspanningen: op de eerste verdieping spullen uit de geschiedenis van de toren, op de tweede verdieping een grote bomscherf die na het bombardement in de kerk werd aangetroffen en nog hoger de beiaardkamer en de uurwerkkamer. En dan het fenomenale uitzicht over de stad en het zo gevarieerde landschap in haar omgeving.

Geert van Wou, Nijmeegse klokkengieter

Woonhuis Geert van Wouw klokkengieter. Hezelstraat 17 NijmegenNaar Geert zijn de trappen vernoemd die van de Stikke Hezelstraat naar de (Zuiderkapel van de) St. Steven lopen. Geert van Wou woonde in de Lange Hezelstraat, op nummer 17  

Geert van Wou is de belangrijkste luidklokkengieter die Nederland en West-Duitsland gekend heeft. Hij werd omstreeks 1450 te Nijmegen geboren, waarschijnlijk als zoon van klokkengieter Willem van Wou. Pas kortgeleden is ontdekt dat Geert ook een klok in de Stevenstoren gegoten heeft. Tot dan was hij vooral bekend van de klokken in de Domtoren van Utrecht. Zware geluien als in Utrecht goot hij ook voor onder andere  Hamburg, Osnabrück en Erfurt.

Als je in meer geïnteresseerd bent kijk dan op beiaarden.nl waaraan we dit laatste stukje ontlenen. André Lehr, een bekend campanoloog vertelt daar veel meer.
De klok in de Stevenstoren ontbreekt in zijn beschrijving. Niet zo vreemd, omdat hij pas na verschijnen van de tekst op die website is ontdekt.

Al mot ik krupe

De liefde voor de stad en de toren is verwoord in wat zo'n beetje het Nijmeegs Volkslied is geworden: Al mot ik krupe, op blote foete gaon. Het filmpje staat onderaan deze pagina  .

Openingtijden Stevenstoren: https://tinyurl.com/openingstijdentoren .

Königorgel

Foto van het König orgel in de Stevenskerk van Nijmegen: Jan Elemans.Het monumentale orgel dat achter in de kerk te pronken staat is gebouwd door Ludwig König. Hij heeft er drie jaar over gedaan, het was klaar in 1776. Op 15 september van dat jaar werd het orgel voor de eerste keer tijdens een kerkdienst bespeeld.

In februari 1944 raakte het orgel beschadigd toen bij het bombardement op Nijmegen de Stevenstoren instortte en gedeeltelijk op de kerk viel. Ook raakten onderdelen van het orgel door bomscherven beschadigd.

Het Königorgel voor de kenners

Het orgel telt drie manualen en een pedaal, 54 registers en 3600 pijpen. Het orgel is versierd met beeldhouwwerk van Johan Keerbergen. Het König-orgel kenmerkt zich door zijn mixturen, die alle een tertskoor bevatten. Door de dispositie van het Bovenwerk is het orgel opvallend geschikt voor 18e-eeuwse muziek. De gewelven van de Stevenskerk zijn bekleed met hout. Dit beïnvloedt de akoestiek van de kerk en geeft een warmere klank aan geluiden in de kerk, dan wanneer de gewelven traditioneel van pleisterwerk of van steen zouden zijn. Hierdoor krijgt het orgel een apart timbre. De concerten die in de Stevenskerk worden gegeven worden mede daarom druk bezocht. Dank aan Wikipedia
Meer over het Königorgel in de Stevenskerk vind je op de website van de kerk.

De foto hierboven is gemaakt door Jan Elemans die ons toestemming tot plaatsing gaf. Jan is te vinden op Flicker

.

De Kanunnikenhuisjes

kanunnikenhuisjes nijmegen nabij de stevenskerkLoop je verder om de kerk dan vind je eerst de nieuwbouw die is gerealiseerd nadat de verpauperde Benedenstad voor een groot deel werd gesloopt. Hoewel relatief nieuw, past de bouw mooi bij de omgeving. Het dakenpatroon is ontleend aan de oude toestand, net als verderop het stratenpatroon.

Om de hoek vind je dan een romantisch "geske" (gasje, steegje) waaraan de Kanunnikenhuisjes mooi liggen te zijn. Loop je het straatje uit dan vind je onderaan rechts de trappen het oudste café van de stad: De Blaauwe Hand. 

Maar probeer de verleiding te weerstaan, loop vóór de trappen rechtsom langs de kerk en ga er, door de Zuiderkapel, door naar binnen. Openingstijden Stevenskerk.

Al mot ik krupe