De Lakenhal van Nijmegen

Geen hal te zien! Hoe zit dat?

Als je op de Grote Markt staat, stel je dan voor dat er tot 1382 op deze uitgestrekte heuvel, de Hundisburg alleen de Stevenskerk stond (toen nog niet zo groot als nu). Geen rijtje mooie geveltjes, geen Waaggebouw, een tamelijk lege vlakte.

De eerste Nijmeegse Lakenhal

In 1382 werd op deze heuvel de eerste lakenhal gebouwd. Daardoor werd het gebied in tweeën gedeeld .

Deze eerste lakenhal was een langwerpig gebouw van twee verdiepingen. Je kunt je daarbij denk ik een kasteelachtig gebouw voorstellen, met kantelen, een weergang en op de hoeken een erkertorentje. Deze bouwvorm kwam wel vaker in Europa voor. Op de noordelijke hoek (bij de Waag) is in 1946 bovendien een erkertorentje teruggevonden.

Frankfurt am MainDe foto hiernaast (Frankfurt am Main) geeft een beeld van hoe de lakenhal er (maar dan veel langer) kan hebben uitgezien.

De begane grond bestond uit afzonderlijke delen van gelijke breedte die aan handelaars en ambachtslieden werden verhuurd.

De eerste verdieping liep over de hele lengte door en vormde dus een enorme hal waar laken werd verhandeld (en vaak feest werd gevierd). Deze verdieping was, op de twee jaarmarkten na, de enige plaats waar lakenhandel was toegestaan.

Verbouwing van de Lakenhal

In 1542 werd na anderhalve eeuw deze lakenhal voor de eerste keer verbouwd. De hoektorentjes bleven in ieder geval gehandhaafd, gezien het hoektorentje dat in 1946 werd ontdekt. Ook daarna was er op de eerste verdieping een doorlopende hal en waren er kleinere ruimten op de begane grond.

In deze periode werd de Kerkboog gebouwd die toegang geeft tot het Stevenskerkhof. Sinds de tweede verbouwing rond 1600 bevindt zich boven de Kerkboog de Chirurgijnskamer. Deze bovenbouw is in Renaissance-stijl opgetrokken en bestaat uit twee verdiepingen.

Gaandeweg werden de afzonderlijke benedenruimten naar boven doorgetrokken, waardoor de eerste verdieping steeds verder werd opgedeeld. Er ontstonden zo dus over de hele breedte afzonderlijke verticale percelen, een beeld dat je nu ook nog ziet. Veel van deze afzonderlijke pandjes bevatten nog fragmenten van de oude Lakenhal.

De gemeente stelde als voorwaarde dat de gevels links en rechts Tekening van de prceelsindeling voormalige lakenhal Nijmegenvan de Kerkboog (de onderdoorgang) er hetzelfde moesten uitzien. Zo moesten de gevels aan de rechterkant van de doorgang een trapgevel hebben. De twee huidige pandjes rechts van de Kerkboog hebben die nu ook nog. In de loop van de tijd werd het met deze eis minder nauw genomen. 

Nu zie je zoveel verschillende pandjes dat je je moeilijk kunt voorstellen dat dit vroeger één langgerekt uniform gebouw is geweest. Aan de achterkant, op het Stevenskerkhof, is de oude perceelindeling nog het beste herkennen.

Deze pagina werd het laatst aangepast op 19-09-2019.