Stadswandeling over de Waalkade, oostelijk deel


Voor allebei de wandelingen (Waalkade oost en west) kun je dit wandelkaartje downloaden en uitprinten of op je smartphone bekijken.
Voor alleen deze wandeling (Waalkade oost) is dit kaartje handiger.

Van deze pagina kun je, vanaf je laptop of desktop een pdf maken om te printen en mee te nemen (zie onderaan in de rode "footer").

Looprichting

A. Voor de volgorde van deze Waalkade-oost wandeling gaan we ervan uit dat je hem wandelt in combinatie met de Waalkade west wandeling die met nummer (14) op de fietsbrug de Snelbinder eindigde. Daarom beginnen we deze wandeling met bolletje (15). Natuurlijk kun je deze wandeling ook zonder combinatie maken.

B. Loop je de wandeling in aansluiting op de Valkhofwandeling loop hem dan in omgekeerde richting. Begin dan onderaan bij Nationaal Fietsmuseum Velorama (24)


Loop vanaf de waterkering in de Grotestraat (2) richting oosten, richting Waalbrug. Als je boven langs de gevels blijft lopen vind je het volgende punt misschien net wat makkelijk dan als je langs het water loopt, maar dat laatste is weer aantrekkelijker misschien. Loop zo'n 150 meter rechtsaf tussen twee restaurants door om in de Steenstraat te komen.

(15) is het Brouwershuis, Steenstraat 22. Er waren brouwerijen te over in elke Middeleeuwse stad (want bier was gezonder dan het vaak vervuilde water), maar hier was geen brouwerij gevestigd (dat was in de Korte en Lange Brouwersstraat), maar het Brouwersgilde gevestigd, een heel belangrijk gilde in Nijmegen dat met een korte onderbreking bestaan heeft van 1562 tot 1771.

Op de latei boven de ingang staat een voor een brouwersgilde best vrome spreuk: "Wie in den Heer neemt sinen lust, die leeft in sinen staet gerust" Vrij vertaald als: Wie in de Heer leeft, heeft weinig om zich zorgen over te maken. Het jaartal dat er staat, 1621 is niet van de bouw, maar van een ingrijpende verbouwing van het in oorsprong 16e eeuwse pand.

Loop door naar bolletje (16) het Besiendershuis op Steenstraat 26. Ook 16e eeuws, uit rond 1525, dat onderdak bood aan de Besiender, die namens de stad de tolgelden op de Waal inde. Als je meedoet aan een wandeling van Het Gilde kun je hier soms een kijkje nemen. Het Besiendershuis heeft tegenwoordig een culturele functie.

(17) Lieve Vrouwentrappen. Voordat na de oorlog het Groene Balkon werd aangelegd liep op de plaats van deze trappen het Liever Vrouwengasje dat uitkwam bij het poortje waar we zo dadelijk komen: het Besienders- of Lieve Vrouwenpoortje, ook wel het Lossertspoortje genoemd.

(18) Naast het Besiendershuis kun je in de gevel van het buurpand een stuk van de Romeinse muur die hier stond bekijken. In het metselwerk in de zijgevel is aangegeven hoe hoog die toen was. Deze muur liep een heel eind richting oosten door. In de onderdoorgang van het Casino iets verderop, aan de linkerkant in een soort etalage en in De Bastei vind je er meer overblijfselen van.
Het straatwerk hier laat zien hoe steenstraten er in de Middeleeuwen uitzagen (als ze niet al onder dikke lagen afval waren verborgen). In een inscriptie op de gevel vraagt de auteur zich af hoe de stad er toen moet hebben uitgezien.

(19) en (20) Het poortje dat hier aan de straat staat is NIET de Besienderspoort. De Besienderspoort is het huis dat tegen de hoge muur rechts is gebouwd. De doorgang van de poort kun je zien als je door de spijlen van het aan de straat gelegen poortje kijkt. Hij ligt zo laag, omdat de kade door terugkerend hoog water meerdere keren moest worden opgehoogd. Het Besienderspoortje is een van de weinig gespaarde poorten van de stad en ook nog een erg klein poortje.

Als je even omloopt en door de ramen van de uitbouw van het restaurant aan de kade kijkt, zie je bijna helemaal rechts het bovenste stuk van het poortje in de gevel terug .

21 Hypocaustum

(21) In een venster onderaan de hoogwateropgang naar de boveningang van het Casino ( rondje rechtsonder op de foto) kun je de restanten bewonderen van een hier in 1985 ontdekt gedeelte van een Romeinse vloerverwarming: een hypocaustum. Uitleg vind je er bij.

 Loop je verder naar het westen, dan zie je hier aan de lage wal langs het water een kunstwerk (22) dat het van beweging moet hebben: jouw beweging. De palen die een beetje lukraak lijken te zijn geplaatst vormen afhankelijk van de hoek waarin je ze bekijkt Romeinse cijfers. Probeer er een paar te ontdekken door er langs en omheen te lopen. Natuurlijk verwijst dit naar het rijke Romeinse verleden van Nijmegen en speciaal de Romeinse haven die hier moet hebben gelegen. Van Ari Berkulin, 1995

De Bastei (23)

Draai je ter plekke nog even om. Halverwege de rij pandjes aan de andere kant van de kade staat een forse toren die nogal afwijkt van de meeste torens die je ziet. Het is een bastei en De Bastei heet ook het museum annex natuurcentrum dat erin in gevestigd.

Wat is een bastei?

Een bastei

"Een bastei is een grote hoefijzervormige lage toren in de ommuring van een stad of kasteel, naar oorspronkelijk ontwerp van Albrecht Dürer. Een bastei was voorzien van overwelfde kanonkazematten voor grachtsbestrijking en van geschutopstellingen op het bovenvlak en kan gezien worden als de voorloper van het bastion." Stichting Menno van Coehoorn

Ook van de site van de Stichting Menno van Coehoorn de bijbehorende afbeelding van de heer Chris Weber:

De Bastei

Binnenin onze "De Bastei" kun je zien hoe een bastei er van binnen uitzag en door de gangen lopen die rondom uitmondden in de nissen vanwaaruit kon worden geschoten.

De ingang van De Bastei vind je door tussen het Casino en het rijtje panden met de toren te lopen vlak naar de Veerpoorttrappen aan de linkerkant.

In 1987 kwam er bij de sloop van enkele panden aan de oostzijde van de Waalkade een naar later bleek uit tenminste 1526 daterende verdedigingstoren tevoorschijn die ook nog eens een in Nederland zeldzame bastei bleek te zijn.

Dat hier deze toren moest hebben gestaan was wel duidelijk, want er zijn vele afbeeldingen van, maar niet of nauwelijks bekend was dat hij nog aanwezig was.

Als je aan de voorkant tegen de toren aan kijkt, zie je duidelijk dat hij gebouwd is volgens het door Albrecht Dürer uitgevonden principe. Aan de toren was een arkeltorentje gebouwd dat op alle afbeeldingen te vinden is. De vervaarlijk uitziende glazen uitbouw  die nu aan de toren geplakt zit, is daar een verwijzing naar.

"Dit soort minitorentjes waren heel gebruikelijk op rondelen en stadsmuren. Van hieruit kon men relatief veilig naar beneden en langs de stadsmuren kijken en schieten naar een eventuele vijand. Soms zaten er zelfs kijkspleten in de vloer van deze torentjes om recht naar beneden te kunnen schieten. Dank aan Marcel Degen op Facebook (groep Oud Nijmegen) die ook voor de afbeelding van de toren zorgde.

Wat is er te zien en te doen in De Bastei?

In De Bastei kun je lopen door de fundamenten van woningen, kelders en gangen en langs stadsmuren van 20 eeuwen geleden tot nu. Verder wordt er het ontstaan van het landschap rond Nijmegen, de stuwwal uitgelegd en zijn er talloze opgezette dieren en gevonden fossielen te vinden, waaronder de 40.000 jaar oude mammoetschedel. Er zijn ook wisseltentoonstellingen en bovenin is er een café met terras waar je iets lekker kunt drinken en snoepen en kunt genieten van het schitterende uitzicht. De website van De Bastei is www.debastei.nl

Naast De Bastei, met de ingang aan de voorzijde, de Waalkade, vind je het

Nationaal Fietsmuseum Velorama (24)

Naast De Bastei vind je het nationaal fietsmuseum Velorama en hotel Courage.

Haven met historische schepen (25)

Tegenover Bastei en Velorama kun je historische schepen bekijken in de Lindenberghaven. De haven is aangesloten bij de Schepencarrousel. De schepen worden van tijd tot tijd door andere vervangen.

Bruggetje naar de Stadswaard (26)

Als je nog een stukje natuur mee wilt nemen loop dan op het lage gedeelte naast de haven onder de Waalbrug door. De boogbrug leidt naar de Stadswaard, een hit nu de Waalstrandjes zo druk worden bezocht en steeds meer mensen de natuur rond de stad ontdekken. Van hier trek je de Stadswaard en de Ooij in. Je bent hier gast en geef vooral de dieren niet teveel aandacht.

LINKS: Waalkadewandeling westelijk deel | Wandelen aan de overkant: de Spiegelwaal | Meer over de Waalbrug

Deze pagina werd het laatst aangepast op 26-01-2020.