De Rivierpark- / Spiegelwaalwandeling

De Spiegelwaal is aangelegd als overloop voor het Waalwater, waardoor het risico voor overstromingen bovenstrooms wordt beperkt. Je leest er hier meer over. De bypass is inmiddels óók een 4,5 km lang natuur- en watersportgebied in ontwikkeling.

Kaartje voor de Spiegelwaalwandeling 

Strand, natuur, recreatie. Midden in de stad

Met de Spiegelwaal heeft Nijmegen er een uniek natuur- en recreatiegebied bijgekregen.

Spiegelwaal noordzijde © Hans van MeterenNu de Waal door de maatregelen uit "Ruimte voor de Rivier" minder bedreigend is geworden sluit de stad er vriendschap mee: de stadsstrandjes liggen op mooie dagen vol recreanten, midden in de stad! Op het eiland worden festivals gehouden en er wordt gewandeld, gefietst en gevist. De eerste roeiers komen trainen en er ontstaan talloze ideeën voor de toekomst van dit prachtige gebied. In alle opzichten heeft Nijmegen de Waal omarmd.

Start bij het Valkhofmuseum op het Kelfkensbos

De wandeling starten we bij het museum Het Valkhof.

Kaartje centrum Nijmegen naar museum Het Valkhof Loop links vanaf het museum (pijl op het kaartje ) richting de Belvedère op de heuvel. De Belvedère was onderdeel van de tweede stadsomwalling.

Ga meteen om het museum en vóór de opgang naar de Belvedère rechtsaf , onder het viaduct door en rechtdoor tot aan de weg (neem het zandpad, olifantenpaadje naar het fiets/voetpad, dus niet linksaf naar beneden, want dan moet je daarna weer trappen op).

Sla daar linksaf (1) naar de Waalbrug. Loop de brug over. Een dikke 200 meter voorbij het einde van de boog is een plateau.

Onder je ligt een groot gebouw dat in 2020 in gebruik wordt genomen door Nijmeegse Studenten Zeilvereniging De Loefbijter, Nijmeegse Studenten Surf Vereniging Aeolus, de Nijmeegse Studenten roeivereniging Phocas en Kanovereniging NKSV "De Batavier". Ook de Nijmeegse Reddingsbrigade vindt er een onderkomen.

Loop nu de trap (2) af. Je komt uit op het stadseiland Veur Lent.

Veur Lent was voor de aanleg van de Spiegelwaal één met de rest van Lent, dat nu aan de overkant ligt. Na het vollopen van de nevengeul is Veur Lent een eiland geworden.

Ga onderaan de trap rechtsaf , de dijk op.

Loop na zo'n 200 meter tussen café Waalzicht en de Dorpsschuur het pad in. (3) naar beneden, richting Waal. Vanaf de uiterwaard kun je mooie panoramafoto's maken. Hier lag de veerstoep van de veerpont Zeldenrust die eeuwenlang, tot de komst van de Waalbrug in 1936, tussen Nijmegen en Lent heeft gevaren.

Terug op de dijk slaan we  linksaf.
Op zo'n 200 meter aan de rechterkant zijn restanten van Fort Knodsenburg te zien (4). Je kunt hier rondlopen. Het fort is bij de aanleg van de Spiegelwaal deels onder water komen te liggen. De palen in het water geven de plaats aan van de verdwenen ophaalbrug. Naar het zuiden liggen de fundamenten van het fort al eeuwen begraven onder de dijk en de woningen, tot onder de uiterwaard.

 Loop nu naar (5).

Hoogwater?

Bij hoogwater gaan we hier de brug de Lentloper over naar punt (9). Daar kun je beslissen of je de punten (7) en (8) wil bekijken (heen en terug 3 km) of meteen door wilt gaan naar  (10)

Geen hoogwater

We lopen bij (5) rechtdoor het pad in tot aan (6), de Zaligebrug die soms deels onder water staat.

Als je hier bij (6) eerst nog een stukje rechtdoor wilt lopen, dat kan. Je kunt dan op de kop van het eiland aan de overkant de ingang van het Maas-Waalkanaal zien. Hier staat de "Walvis", de Verkeerspost Nijmegen van Rijkswaterstaat waar het scheepvaartverkeer op de Waal op het traject Millingen – Beuningen.wordt geregeld. Ook zie je de elektriciteitscentrale die momenteel wordt ontmanteld en het gebied Nijmegen-West waar flink wordt gebouwd. Terug naar (6)
We lopen de Zaligebrug over en aan het eind gaan we linksaf  over de oude Oosterhoutsedijk bekend en berucht van de  eerste Vierdaagsedag. Na een 500 meter kom je bij het herdenkingsmonumentje voor de Waaloversteek.

Herdenkingsmonumentje voor de Waaloversteek

Meer over de Waaloversteek

Heel in het kort iets meer over de Oversteek (Waal Crossing) van 1944. Je vindt er hier meer over.

De Waalcrossing is in de strijd om de brug bij Arnhem een vaak vergeten, maar cruciale slag geweest. Een succesvolle onderneming, die veel leed en de dood van 48 jonge militairen met zich bracht, maar 15 km verderop geen succesvol vervolg heeft gekregen.

Op 20/21 september 1944 stak de 82e Luchtlandingsdivisie ten westen van Lent de Waal over. De weg werd voor hen vrijgemaakt door parachutisten van het 3e bataljon, 504e RCT (Regimental Combat Team) onder leiding van majoor Julian Aaron Cook die met heldenmoed in canvasbootjes de Waal overstaken. Deze actie was onderdeel van de Operatie Market Garden en had tot doel de Nijmeegse verkeers- en spoorbrug in de spoorlijn Arnhem - Nijmegen te veroveren.

De voor 20 september om 08.00 uur geplande Waaloversteek had te lijden onder logistieke problemen, omdat de aanvoer werd bemoeilijkt doordat de toegangsweg te smal was en werd geblokkeerd door uitgebrande voertuigen. Uiteindelijk vond de oversteek plaats om 15:00, ongeveer 2 kilometer stroomafwaarts vanaf de Waalbrug, vlak bij de Elektriciteitscentrale Gelderland, de plaats waar nu de brug De Oversteek ligt en het herdenkingsmonumentje staat.

Parachutisten van het 3e bataljon, 504e RCT (Regimental Combat Team) onder leiding van majoor Julian Aaron Cook ondernamen de oversteek in 26 canvas bootjes. De meeste soldaten, jongens vaak nog, hadden geen ervaring met roeien en niet iedereen had peddels waardoor ze geweerkolven als peddels moesten gebruiken. De Duitsers merkten de roeiers op die daarna met artillerie en geweren werden beschoten. Enkele boten werden tot zinken gebracht of sloegen om. De chaos was groot.

Aan geallieerde zijde kwamen 48 jonge jongens om, maar het doel werd wel bereikt: in de avond, na vier uur van hevige gevechten met zware verliezen aan beide zijden waren zowel de verkeers- als de spoorbrug in geallieerde handen en was de weg vrij voor de parachutisten om het samen met het Britse 30e Legerkorps af te maken. Nijmegen was bevrijd, maar deze actie kwam te laat om de Britse 1e Luchtlandingsdivisie in de Slag om Arnhem te ontzetten. De brug daar bleek een brug te ver.

We gaan nu terug over de dijk.

Links zie je, omringd door een gracht, Fort Beneden Lent waarvoor Staatsbosbeheer plannen aan het maken is.

In de teen van de oude Oosterhoutsedijk en verderop in de nieuwe Lentse Warande is een 20 meter diep ondergronds kwelscherm van cement-bentoniet gebouwd om te voorkomen dat, vooral bij hoog water, kwelwater uit de Spiegelwaal het dorp Lent bereikt.

Loop nu weer terug over de dijk tot aan (9) Het loont de moeite om even een stukje de Lentloper op te lopen voor het mooie panorama van Waalbrug tot Nijmegen-west en de Stevenstoren die je hier bijna kunt aanraken, zo lijkt het. Misschien iets voor een foto?

Over de bruggen

Van twee naar zes bruggen

Van twee naar zes bruggen.

 Lentloper,
 Waalbrug en Stevenstoren (c) Bernadet FeliksVan oudsher overspannen twee bruggen de Waal in Nijmegen: de Waalbrug en de Spoorbrug. In enkele jaren tijd zijn daar, nog los van de aan de spoorbrug gehangen fietsbrug de Snelbinder (2004), maar liefst vier bruggen bijgekomen.

De Oversteek (van Chris Poulissen en Laurant Ney) is een extra verbinding tussen de zuidelijke stad en Nijmegen Noord.

De Lentloper (eveneens van Poulissen en Ney) en de Zaligebrug (van Next Architects) overspannen de Spiegelwaal. Bij hoog water verdwijnt een deel van de Zaligebrug onder water, maar gedurende het wassen van het water kun je via stapstenen toch nog aan de overkant komen. Spannend!

Nijmegen noord van onder de Verlengde WaalbrugOok voor het autoverkeer moest de Spiegelwaal overspannen gaan worden. De Waalbrug is daarom verlengd met de  (Zwarts en Jansma) Verlengde Waalbrug

Je kunt nu al als je wilt, terug naar het centrum, een klein stukje verder langs de Spiegelwaal (de Lentse Warande) lopen en zo omhoog naar de Verlengde Waalbrug. Maar de wandeling is wat ons betreft nog zeker niet ten einde.

Hoe je ook verder gaat: op het plateau kom je nog langs een tankversperring die in de Tweede Wereldoorlog de toegang tot de Waalbrug versperde. Deze twee betonnen blokken kwamen tevoorschijn bij de bouw van de Verlengde Waalbrug hier.

Loop nu de trap links   af en loop onderaan meteen naar rechts  onder het viaduct door. Blijf naar rechts   ombuigen tot je de straat die rechts naar de brug loopt kruist (12) Steek die (drukke!) straat over en loop omhoog naar de dijk. Aan het einde sla je dan linksaf de Bemmelsedijk op die je via (14) afloopt tot aan (15).

Fort Boven-Lent

Fort Boven-Lent (15) of Sprokkelenburg werd hier in 1862 tegenover Nijmegen gebouwd om de rivier en de spoorbrug te verdedigen. Het fort is buitendijks gelegen en heeft een onregelmatige, vierkante toren, een natte gracht en een helling aan de buitenkant (glacis). (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) . Vanaf 1876, toen Nijmegen zijn vestingsstatus kwijtraakte, werd het gebruikt als opslagplaats voor Defensie en later Domeinen. Rond 1980 werd het een Wijnfort.

Loop via de dijk (loop aan de linkerkant, dat is het veiligst) door naar Sprok. Tegenover Sprok ligt restaurant Zijdewinde.

Meer over Sprok en Zijdewinde

Meer over Sprok

Restaurant Sprok is gebouwd op de fundamenten van de eeuwenoude T-boerderij Sprokkelenburg. Er werd vroeger griendhout geoogst. Sprok (en misschien het werkwoord sprokkelen ook wel) is afgeleid van het Middelnederlandse woord sprock, dat griend- of rijshout betekent. Rijshout is wilgenhout (uitlopers van de stam). Het zijn dunne takken, meestal zo'n vier jaar oud.

Van rijshout worden voornamelijk zinkstukken gemaakt, die worden gebruikt in de waterbouw. Een toepassing die weinig meer voorkomt, is de verwerking tot rijsdammen waarmee land achter dijken wordt gewonnen. Rijshout wordt ook nog wel gebruikt om matten en manden te vlechten.

Meer over Zijdewinde

De naam zijdewinde is ontleend aan een sidewende (een dijkje dwars op de hoofddijk) die rond 1200 de grens tussen Doornik en Lent markeerde. Bij de bouw van het restaurant is de sidewende voor een deel hersteld.

(18) Loop weer een stukje   door over de dijk, door de wegafsluiting voor auto's. Na ongeveer 350 m loop je het witte huis links voorbij. Ga de dijk af zodra je daarna links  een pad schuin naar beneden vindt (paal met Park Lingezegen erop). Van daar loop je de bomenlaan rechtdoor  tot aan de weg (19). Daar ga je linksaf .

Plant je vlag (20)

Vervolg je weg langs de Vossenpelsestraat (neem de rechterkant van de weg, dat is veiliger). Bij (20) maak je kennis met "Plant je vlag", waarbij bewoners zelf de plek en de grootte van hun kavel kiezen. Ze ontwerpen zelf hun huis en werkplek met als uitkomst verrassende duurzame, kleinschalige architectuur en stedenbouw. De vele keuzemogelijkheden maken het een wijk die niet alleen voor de happy few is, maar ook voor mensen met een wat kleinere beurs of voor hen die gezamenlijk een kavel willen ontwikkelen.

Strowijk Iewan (20)

De "strowijk" Iewan aan de overkant is een project van 24 sociale huurwoningen, opgetrokken uit stro, leem en hout.  De uitgangspunten van de ‘Initiatiefgroep Ecologisch Wonen Nijmegen' zijn "duurzaam en ecologisch, sociaal en gemeenschappelijk en leerzaam en naar buiten gericht".

Terug naar het centrum

Loop nu via  (21) door naar  (22),  opnieuw naar het Wijnfort, richting Nijmegen.
Neem bij de splitsing van dijk en uiterwaardenpad (23) het linker pad  dat naar beneden loopt.

Bij hoogwater

Bij hoog water neem je de Bemmelse dijk waar je op de heenweg over kwam en loop je via 13, 12 en 11 terug naar 2 en verder over de Verlengde Waalbrug naar het centrum.

Geen hoogwater

Loop via de Oude Dijk over de drempel (de inlaat) in de zomerdijk. Daar loopt het Waalwater de Spiegelwaal in als de waterstand bij Lobith een peilhoogte van 12,50 m + NAP bereikt.
(24) is een bunker uit de Tweede Wereldoorlog.

Bij (25) hangt van de werkzaamheden aan de Waalbrug af of je de tocht aan de west- of de oostkant kunt afronden. Volg de borden en neem de aangegeven route richting Nijmegen terug. De kans bestaat dus dat je niet langs 26 komt.

Als je bij (25) omhoog loopt, dan loop je naar de oostkant van de brug. Die is in 2020 bijna zeker nog afgesloten voor voetgangers.*/

Loop in dat geval het viaduct onder de weg in en ga daarna onmiddellijk rechts omhoog en van daar bij (2) rechtsaf terug naar Nijmegen.

Nadat je de Belvedère bent gepasseerd loop je het zandpad omhoog het park in en dwars door het park richting weg en kiosk. Van daar rechtsaf en na een kleine 100 meter ben je weer terug waar je begon.

Kun je over de oostkant van de Waalbrug terug, dan kun je (26) nog bekijken. Het is een monument voor Jan van Hoof die door velen wordt beschouwd als de "Redder van de Waalbrug" in de Tweede Wereldoorlog. Lees meer op http://www.noviomagus.nl/h1.php?p=Gastredactie/Meijer/Hoof/Hoof.htm%23Rx10
Beeldhouwer Jac Maris maakte deze gedenksteen in opdracht van medestrijders van Van Hoof. Hij beeldt Van Hoof uit die de explosieven onklaar maakt.

Dat was een hele wandel! Hopelijk heb je ervan genoten.

LINK: Meer over de Spiegelwaal

 

Het wandelkaartje

Kies voor deze wandeling de bolletjes met de donkerblauwe kleur.

Met dit knopje, links in de bovenbalk, kun je lagen van de kaart aan- en uitzetten. Laat bij deze wandeling bij voorkeur alleen "Waalkade en directe omgeving" aangevinkt.
 

Deze icoon, rechts in de bovenbalk, kun je gebruiken als je het kaartje liever buiten deze website bekijkt.

 

Dit knopje rechts in de bovenbalk gebruik je als je de link naar het kaartje met vrienden wilt delen of naar jezelf wilt sturen (handig als je het op een smartphone of je i-Phone wilt gebruiken).

Deze pagina werd het laatst aangepast op 04-03-2020.