Karel de Grote en Nijmegen

Uitbreiding van het Frankische rijk in Nederland Bron: Wikipedia Het huidige Nederland maakte in de 8e/9e eeuw deel uit van het Karolingische rijk (= van Karel de Grote).

Karel de Grote werd zeker voor die tijd oud. Hij leefde van 742 tot 814, werd dus 72 jaar. Hij werd in 768 (met 26 jaar) koning van de Franken en in 800 keizer van het middeleeuwse West-Romeinse rijk.

Dat "Romeins" in West-Romeins betekent niet dat de Romeinen het hier nog voor het zeggen hadden. De Romeinen hadden zich eind vierde eeuw al uit deze streken teruggetrokken. Het is een verwijzing naar de grootsheid en de kracht van het oude Romeinse Rijk.

Pfaltz op het Valhof

In de tijd van Karel de Grote was het gebruik dat de vorst in verschillende plaatsen burchten had. Deze bezocht hij van tijd tot tijd om er recht te spreken, wetten uit te vaardigen en belastingen te innen.

Hier in Nijmegen, dat in die tijd Numaga heette, bouwde Karel de Grote op het Valkhof een van zijn paleizen (palts, pfaltz). Stel je zo'n palts voor als een complex van gebouwen, deels van hout, deels van steen. Bij de bouw is nogal wat Romeins materiaal gebruikt. Dat werd gesloopt uit de legerplaatsen in Nijmegen-Oost en uit het verlaten Noviomagus, de Bataafs-Romeinse stad in het huidige Waterkwartier.

Het zal best een groots opgezet geheel zijn geweest: als je je met de Romeinen wil meten (en dat wilde Karel) moet je wel flink uitpakken. Karel de Grote is enkele keren in zijn paleis op het Valkhof geweest, zoals met Pasen in 777, 804, 806 en 808. Als de keizer hier was werden er besprekingen gevoerd , wetten uitgevaardigd en belastingen geïnd.

Van de Pfaltz van Karel de Grote is vrijwel niets over, althans niet veel zichtbaars, maar de keizer leeft voort in de namen die Nijmegen nog steeds met trots draagt: Karelstad of Keizerstad. En wat zichtbare resten betreft: in de kapel kun je nog twee consoles die de gewelven dragen (rechts van de ingang) vinden die wel eens Karolingisch zouden kunnen zijn en in de Barbarossaruïne vind je, aan de open kant, bovenaan die mooie, slanke witte zuilen links en rechts nog Karolingische kapitelen. En wie weet wat er nog allemaal in de grond van het Valkhof verborgen is!

Barbarossaruïne Nijmegen Foto A. Roks Reliwiki

In de loop van de 9e eeuw werd het grote rijk van Karel de Grote in drieën opgedeeld. Nederland kwam bij het Midden Frankische rijk te behoren. De eerste uitdaging na de dood van Karel werden de aanvallen van de Vikingen die ook Nijmegen hebben aangedaan, hier een winter doorbrachten en bij het vertrek het Valkhof in brand hebben gestoken.

De burcht van Barbarossa

De burcht waarvan je nu de Barbarossaruïne nog kunt zien is zo'n drie en een halve eeuw na Karel de Grote gebouwd door keizer Frederik I Barbarossa. De St. Nicolaaskapel dateert van tussen 950 en 1000, dus ergens tussen Karel de Grote en Barbarossa in.

Het Valkhof

Over het Valkhof lees je meer bij de stadswandelingen | Over de sloop van de Valkhofburcht.

Foto standbeeld Keizer Karel op Keizer Karelplein: Wikimedia

Deze pagina is het laatst gewijzigd op 16-06-2019.